Het geluid van de Schelde, de zuigende plekkende drooggevallen slik waaronder zich zwaardschedes, zagers en kokkels verstoppen, het is typerend voor mijn lievelingsplekje – een van de, er zijn er meer – de ‘hebroken diek’. Tussen Goese Sas en Kattendijke liggen ze er nog steeds, de restanten van de zogeheten Muraltmuurtjes, die bovenop de dijken waren geplaatst als extra bescherming. Tijdens de Watersnoodramp van 1953 brak deze dijk door en lagen de stukken muur schots en scheef op de slikken. Voor jongetjes zoals ik toen, ideaal speelterrein, mijn ‘roots’.

Begraven is niet mijn hobby, noch mijn sterkste kant. Ik hou er niet van, dus doe aan uitstellen. Wel ga ik te vroeg op pad; eerst naar die gebroken dijk. En vooruit, ik moet straks toch op deze zelfde begraafplaats zijn, ik neem rozen mee, voor mijn moeder, sinds een jaar ligt zij daar ook. Ik gooi de auto vol benzine, kan weer 660 kilometer vooruit en rij zo langzaam mogelijk zuidwaarts. Pakweg honderd kilometer verder, ik zie de kerktoren en de witte molen al, informeert het dashboard me nog voor 688 kilometer brandstof te hebben.

Onder de eeuwenoude bomen die hun purperen bladeren strooien en waar het grind kraakt speur ik naar de zwarte steen van pa en ma. Leg het bosje rozen neer, veeg wat blad van de oude beuk van het graf en sta me toe heel even aan haar te denken. En dan niet aan haar gruwelijke laatste dagen. Niet wat er nog zal resten van haar uitgemergelde lichaampje. Hier achter zag ik al de lugubere hopen grond van het open graf. Op dit moment begint de uitvaartdienst, een paar kerken verderop. Die laat ik aan mij voorbij gaan, ben liever alleen met mijn eigen gedachten. Niet te diep graven in dicht aan de oppervlakte liggende emoties. Trek een uitgebloeid plantje uit de bak voor het graf en staar naar de ingegraveerde tekst op de steen, de namen en de datums. Er ligt vogelpoep op de bovenkant.

Aan de Oosterschelde, even later, waait het en de zon schijnt dunnetjes. Jammer, de romantische dijk is er niet meer. Geen rommelige oude glooiing, ‘beschoeiing’, met verweerde stenen en wegrottende paaltjes. Strak en modern dichtgelegd, zodat hoog water geen kans krijgt zich in te vreten. Ik daal af en steek over vastgezogen steentjes in het slijk door naar de chaos van Muralt. Fotogeniek in dit lage licht. Groen begroeid met alg en wier en mossel, alikruik en pokken. Stilte, op de monotone dreun van een schip na en de kwetter van een scholekster. Verderop, achter de grijze modder, waarin mannen graven en wroeten op zoek naar zagers, het blauw van de Schelde. Op de grens van water en lucht de contouren van de Zeelandbrug, slank en wit. Hier ben ik geboren, opgegroeid, leerde er zwemmen, dit is mijn plek. Vierde er m’n veertigste verjaardag, dwaalde weleens rond tijdens het langdurig ziekbed van m’n moeder. Kreeg hier het verlossende telefoontje dat schoonpapa was overleden.

De Geerteskerk in Kloetinge stamt al uit 1300 lees ik, weer later, op een bordje. Ook hier is het stil, doe al fotograferend een rondje rond de kerk en door de kleine straatjes. Hier woonde oma, heel klein en heel doof, nog in klederdracht. Daar een oom en tante, met dat nichtje wat ik, een kind nog, toch al zo mooi vond. De dorpskern is heel fotogeniek, met de statige huizen en het marktveld en de oude ‘bewaerschole’. In die straat erachter woonde zij, niet wetend, mijn lieve Eega, wij kenden elkaar niet, toen. Mijn geboortehuis is gesloopt, ik fotografeer de overkant, de slagerij waar de varkens gilden voordat ze geslacht werden. Juist als ik foto’s maak onder de leilinden rond de kerk, slaat de klok in de toren boven me een koperen slag. Het is tijd, uitstellen kan niet meer, terug nu, naar het kerkhof. Begraven, ik kan er niet tegen, maar ik zal er zijn en wachten, tot de stoet komt, onder de oude beuk.

Kwam je vroeger (dat woord, ‘vroeger’, liever niet teveel gebruiken, wanneer je een zekere leeftijd hebt bereikt, in dit geval kan het niet anders) in een berghut aan, dan vroeg je de huttenwaard naar het weer van de volgende dag. Zo’n waard kent zijn gebied, ziet bepaalde weer – en wolkenpatronen en heeft wellicht informatiemogelijkheden vanuit het dal. Nu kijk je op je telefoon, er zijn voldoende momenten tijdens de tocht dat er bereik is en informatie voorhanden en stel je andere vragen. Hoe is de route die je wilt doen de volgende dag. Is de helling instabiel geworden, de gletsjer verdwenen, is er steenslaggevaar of is de route zelfs gesloten? De verdwijnende permafrost maakt bergsport er niet veiliger op.

In rifugio Tony Demetz, op de Langkofelscharte waar wij vrijwel rechtstreeks vanuit de gondel binnenstapten vanuit de gondel, vertelde de vriendelijke waard dat onze beoogde hut, Rifugio Vicenza goed bereikbaar zou zijn. We wisten dat we vierhonderd meter moesten afdalen, deden deze route al eens eerder, niet echter in veertig centimeter sneeuw. Het eerste stuk was gemarkeerd met hoge staken en lager zou het zich vanzelf wel wijzen. Dat klopte. Het was goed te doen en lager was er een vaag zichtbaar spoor te volgen. Toch was men in de Vizencahut blij verrast dat wij er waren, niet verwacht dat er met dit weer, een vette sneeuwbui, nog gasten kwamen. Sympathieke waard, type ruwe bolster, staartje, Frank Zappa sikje, drie vingers te weinig, schonk meteen drie Grappa’s in, dronk zelf een heel klein biertje mee.

De volgende dag stond de Oskar Schustersteig op het programma. Zevenhonderd meter stijgen, tot de top van de Sasso Platto 2964m., waarvan vierhonderd beveiligd met de kabel. De overige driehonderd vrij klimmen, ik herinnerde me dat van de vorige keer, al was dat inmiddels negentien jaar geleden, als heerlijk vrij klauteren. De zon scheen en voor mijn gevoel zweefde ik omhoog, het risico om te vallen was klein in mijn optiek. Behoorlijk verticaal maar steeds met kleine plateautjes van waaruit het volgende klauterstukje startte. Maar, nu lag er sneeuw, wat dacht onze waard ervan? We konden ook een lager gelegen route nemen, de Friedrich Augustweg, om het massief heen. We hadden best een lange dag voor de boeg, de volgende hut was Rifugio Antermoia.

Niet te vroeg vertrekken, oordeelde de waard. Uitslapen en dan om negen uur zou de zon in de wand schijnen, het werd mooi weer, en dan zou de sneeuw snel verdwenen zijn. Dat uitslapen, daar zijn wij niet zo van, liever vroeg vertrekken en dan op tijd arriveren op de volgende bestemming. We zaten al lang in de kille eetzaal en moesten lang wachten tot het ontbijtluik werd geopend. Eenmaal op pad scheen er inderdaad een mager zonnetje. De route was vrijwel onvindbaar en kaartlezend en puur op gevoel vonden we de instap. Klauterend in de sneeuw tot we de kabel tegenkwamen, 150 meter hoger. Al snel was duidelijk dat de laagstaande septemberzon niet meer in de kloof kon schijnen. Zelfs al had het wel gekund, zo’n pak sneeuw smelt niet zomaar even weg.

Op dat moment zaten we er al te ver in. We hadden ons laten leiden door de Raad van de Waard. De zon, voor zover die al scheen, was te laag en te zwak. Er lag teveel sneeuw en het ongezekerde stuk was te gevaarlijk. Hoe hoger we kwamen, hoe meer sneeuw er lag. We hadden verstandig moeten zijn en om moeten keren op het punt dat omhoog lopen klauteren, klimmen werd. Nu was omkeren, ongezekerd afklimmen in de sneeuw niet meer mogelijk. Het bovenste stuk, pakweg honderdvijftig meter zonder kabel was echt lastig, enkele keren haast onmogelijk om hoger te komen. In de smalle en steile kloof was de sneeuw soms heupdiep. In de dunne poeder zoeken naar iets van houvast.

We hadden beter moeten weten. De Bolver Luigi Klettersteig in de Pala Dolomieten van enkele jaren geleden begon met een dun laagje sneeuw. Hoger werd het meer sneeuw en later zelfs verijsd. Gelukkig liep de kabel daar tot de top, als dat niet het geval was geweest, zou uitklimmen onmogelijk geworden zijn.

De moraal van dit verhaal; laat je niet misleiden door een wijze waard, die de situatie kennelijk toch niet echt kent. Je blijft tenslotte altijd zelf verantwoordelijk voor wat je doet.

Als je mij vraagt, ‘wat neem je mee naar een onbewoond eiland’, is mijn antwoord, naast een paar onontbeerlijke zaken, in ieder geval het boek ‘De Witte Spin, de geschiedenis van de Eiger Noordwand.’ En dan liefst een nieuw exemplaar, dat wat nu in de kast staat is letterlijk stuk gelezen. Nu ook weer, er is nieuws over de Eiger. Een nieuwe route, nog moeilijker, nog extremer en dan ga ik weer zoeken, bladeren in dat boek.

De noordwand van de Eiger, ook wel moordwand genoemd, wegens de vele klimmers die dodelijk verongelukten. Spreekt mij nogal aan. Voor geen goud zou ik hem willen – durven / kunnen – beklimmen. Wel zou ik hem heel graag beklommen willen hebben. Op de zogenaamde Geneefse Pijler is een nieuwe route geopend, ‘Merci la vie’. Door Nina Caprez met twee klimpartners. Nina volg ik, sinds ze mijn hart stal met de docu ‘Silbergeier’. Een al bijna even moeilijke route in het Rätikongebied. En de presentatie over haar klimleven die ik bijwoonde. Bovendien klimt ze af en toe met Lynn Hill, nog zo’n icoon binnen de klimsport. Ook Lynn’s boek ‘Steeds hoger’,  staat zwaar beduimeld in mijn boekenkast.

De Geneefse Pijler werd in 1979 voor het eerst beklommen in een lijn die de naam kreeg ‘Le Porte du Chaos’. Veertig jaar later kozen Nina en partners een andere variant, nog te openen en zoals ze zelf achteraf inschatten als waarschijnlijke de moeilijkste op de Eiger. Voeg daarbij de condities zoals die gelden op de donkere, kille noordwand met haar eigen klimatologische omstandigheden en dikwijls rotte rots. Enkele jaren geleden beklom ik solo de Rotstock, de Klettersteig op het massief van de Eiger. Slechts een ‘walk in the park’, die ik in mijn (dag)dromen nog vaak herbeleefde. Ik voelde de magische kracht van de wand vlak naast en boven me, hetzelfde gesteente, grijs en vuil, nattig en verrot en ook het weer werkte mee, perfect, echt Eigerweer.

Ronald Naar en Bas Gresnigt beklommen de wand al in 1977. Steeds opnieuw is er Eiger nieuws, in 2014 deden Marianne van der Steen en haar partner Dennis van Hoek een geslaagde poging.

Ueli Steck, ‘the Swiss Machine’ stelde in 2008 het snelheidsrecord op de Eiger onwaarschijnlijk scherp. Ik was bij zijn presentatie hierover, korte tijd later viel hij dood bij zijn beklimming van de Nuptse. Evenals Hans Jörg Auer, kort na de presentatie over zijn solobeklimming van de Marmolada sneuvelde ook hij, bij een beklimming in Canada.

Het is werkelijk absoluut geen vergelijk, de Oskar Schustersteig die wij dit jaar deden, in voor ons extreme omstandigheden. Veel sneeuw, vrij klimmen, dan een stuk beveiligd met een Klettersteigkabel in de sneeuw en dan door naar de top van de Sasso Platto, weer vrij klimmen, nu in teveel sneeuw. Het was slechts een zondagmiddag in het park, eendjes voeren, vergeleken met elke willekeurige route op de Eiger.

In de korte docu zegt Nina, met dat speciale Zwitsers accent dat in haar Engels en Duits doorklinkt, dat het zeker een serieuze beklimming was. Een kostbaar cadeau. Dat ze dankbaar is weer veilig op de grond te zijn en dat de naam ‘Merci la vie’ meerdere betekenissen heeft. Van alledrie zijn vrienden verongelukt op de Eiger. Dat laatste shot van hen drieën is een ontroerend moment, Herkenbaar ook. Merci.

Het onbeschrijflijke beschrijven, ik weet, het is onmogelijk. Wanneer een schrijver niets te schrijven heeft, zit er maar een ding op: beginnen. Met schrijven. Drie mogelijkheden, men klikke de pc aan, de laptop of simpel met de pen (nee, bij voorkeur niet het spreekwoordelijke bierviltje) en papier. Er was een tijd dat ik kon schrijven in het hoofd, maar dat – zal wel weer de leeftijd zijn – lukt niet meer.

Ik staar tussen LG beeldscherm en groene bureaulamp, langs de stenen-uit-de-Alpen-in-de-vensterbank, onder de Japanse esdoorn door, wiens blad, het valt me nu pas op, al danig aan het verkleuren is. Buurvrouw, althans, die van enkele huizen verder, ik weet nooit niet precies welk, loopt voorbij en ze rookt nog steeds. Flauw dringt het zoemen van de oude elektrische bakkerskar binnen, hij hobbelt juist over de verkeersdrempel bij het fietspad. Tot zover is het alles nog wel beschrijfbaar. Ik wil ergens heen maar waarheen, dat is me niet duidelijk.

Out of space, het geluid van de stilte was gevuld met holte, suizend, resonerend, in je hoofd, een van ver weg pompend ritme, het was je eigen heartbeat tegen het schedeldak, een ruisend klotsen. Gemiddeld drieënhalf keer per jaar jezelf toestaan negentwintig minuten in een heet bad te weken met je hoofd onder water, dat mag toch wel, van Groen Links? En dan met alle macht proberen je gedachten te killen, uit te schakelen, even niks, echt niks. Niet denken aan zeespiegels, je pijnlijke vingers, aan je kinderen die op onbewoonde eilanden bivakkeren, zoals Wim de Bie ooit zei dat hij nog een lepelrekkie most ophangen in de keuken, waarom je gisteren die ene route in de klimhal nou echt niet kon uitklimmen. Gedachten uitbannen. Geen gepieker over dat steeds harder lekkende dak van je schuurtje, niet zeuren dat het alweer bijna Kerst is, die onbeschrijfelijke gevoelens voor

Er zijn dingen, die moet je niet opschrijven, niet willen beschrijven, ten eerste is het onmogelijk, ten tweede onbegrijpelijk. Je begrijpt het zelf niet, dat wat zich afspeelt in je hoofd of in je lijf of in je hart. Hooguit fluisteren, het voor je zelf houden in je hoofd en het toestaan in je hart. Doorgaan met leven, niet stilstaan met de beperkte tijd die je nog gegeven is op deze aardbol. De dosis geluk die je als mens bent toebedeeld in het leven, hoe zit dat, is die op een bepaald moment op? Wie en wat kom je tegen, is dat toeval of het lot, wordt je gestuurd of stuur jezelf? Ongemerkt was het badwater afgekoeld, het ruisende schuim verdwenen, tijd! De geest leegmaken was weer niet echt gelukt. De stop eruit, back to reality, out of space.

De groene bureaulamp kan wel uit, het is licht genoeg. Er zit een koolmeesje in de esdoorn, buurvrouw komt terug, ze kijkt naar binnen, ziet ze me niet, reageert niet op m’n vriendelijke zwaai. Toch peins ik nog verder. What ’s still in it for me? Nieuwe horizonten, adventures of toch maar tevreden klein leven in mijn inner circle. Is er geen tijd meer, is het de moeite niet, a fresh new start, hoe lang heb ik nog. Ik kan er niet meer tegen, ga koffie zetten.

Beter idee, even later zit ik, afkoelend na het gebadder, aan de rivier, het ministrandje waar de kinderen speelden en de klimboom waarin de kinderen klommen. Golfjes knabbelen en schuiven de schelpjes heen en weer. Het beetje wind dat dartelt door vergrijsde wilgen en in de verte, daar bromt een schip. Het kleurloze water dat naar zee stroomt om daar gedeeltelijk te verdampen en op te stijgen en in de bergen neer te regenen en opnieuw hier langs te stromen. Steeds opnieuw. Nietsziend staar ik naar de overzijde, werktuiglijk vermaal ik mijn zevenentwintig-granen bruinbrood met boerenkaas. Inwendig moet ik lachen om mezelf, zie me hier nu zitten, de would-be filosoof. Niet alles is onmogelijk. Denker van de koude grond. De koffie dampt in de leightweight aluminium mok.

Henk wilde boer worden, melkboer, schillenboer, koeienboer, groenteboer, kon niet schelen, als het maar boer was. Boerboer. Een tijdje deed hij alsof hij het was, boer, in het klein. Rechtte zijn rug wanneer hij het veld, met de blik op oneindig, omspitte. Overzag zijn werk, keek niet om hoever hij nog moest, maar naar z’n kippen die achter het gaas naast hem, met lange nekken loerden naar de wormen die uit de vers omgespitte plaggen kropen. Daarachter de appelbomen en de perenbomen en de pruim, die in het voorjaar keurig om de beurt bloesemden. En de braamstruiken die zomers niet ophielden met groeien. Dat was genieten. Dat er, als je even niet keek, overal brandnetel en zevenblad de grond uitspoot, dat was minder.

Een beetje tractor, een John Deere, tot 450 PK, compleet met de nieuwste snufjes, kost toch gauw een ton ofzo. Hoeveel ton aardappels moet je daarvoor verbouwen, in hoeveel jaar verdien je zo’n groene tractor met airco terug? Hoeveel methaangas moet een veestapel daarvoor de lucht inblazen?

Henk z’n opa was boer. Met een rijtje trekpaarden in de stal, van die zware jongens. Eén PK per paard. Ploegen ging met twee of drie paarden die, om het vol te kunnen houden, één ploegschaar trokken. Een veld omploegen duurde dagen, alleen al het in en uitspannen van die beesten, Herta, Fleur en Daan, ze verzorgen, dat kostte veel tijd. Een beetje tractor met vijf of zes scharen erachter doet zo’n akkertje van toen in een paar uur nu. Groter dus dan maar, die akkers. En daar heb je het, het woord; schaalvergroting, ander woord voor stikstof.

Henk bestudeert van achter een te dure koffie bij Crossroads in ‘Arrivals’, Schiphol, onze ‘Nationale Luchthaven’, de zojuist gelanden. Uit alle delen van de wereld zijn ze uit de lucht komen vallen. Gehaaste mannen in pak, verwarde Aziaten, relaxte backpackers, bezonnebrilde lui met Louis Vuitton tas, verliefden, kinderen met ballonnen, afhalers en zij die hun afhalers zoeken, Egyptische prinsessen, getatoeëerden met korte broek, rolkoffers, roze koffers met stickers en niemand zonder telefoon. Per dag stijgen er meer dan zeshonderd vliegtuigen op en landen er evenveel. De hoeveelheid CO2 die Transavia, KLM, Lufthansa en Aeroflot uitstoot, is volgens onze minister Cora van Nieuwenhuizen dusdanig verminderd dat de Nationale Trots moet groeien, 40.000 vluchten per jaar erbij, moet makkelijk kunnen. “Geweldig”, denkt Henk, “wat een land”.

Henk heeft er geen benul van, denkt met z’n boerenverstand aan de hoeveelheid CO2 of stikstof, die al de John Deeres hebben uitgestoten op hun reis naar het Malieveld. Aan het totale bedrag aan waarde wat daar geparkeerd stond. Toch knap dat de regering in al haar wijsheid nu besluit om op sommige wegen de snelheid te verlagen van 130 naar 120 km. Ergens is het ook wel prettig dat je niet meer constant die horren voor ramen en deuren hoeft, die hinderlijke insecten, zijn er niet meer, vogels, waar zijn ze. En zo hier en daar een oranje veld in de polder, doodgespoten, oké, maar het geeft wat afwisseling toch. Het zal wel weer overwaaien, van die zure regen hoor je ook niks meer.

Varkensboer, kolenboer, kippenboer, beter één boer in de lucht dan tien op het land. Een van de kleinste landen ter wereld, Holland, een van de grootste exporteurs van voedsel, mooi toch, zo zit Henk te denken. Logisch dat je dan wat uitstoot. Melkplassen die groter moeten en dan weer kleiner. Asbest dat van het dak moet en dan toch maar niet. Mestvergunning, het is altijd wat.

Henk z’n te dure koffie is op en Henk gaat nog maar eens op het bord ‘Arrivals’ met de voortdurend verspringende namen kijken. Jahoor, zijn dochter, ze is geland. Vliegschaamte, ook zoiets, nieuwerwetserigheid.

Soms moeten er keuzes gemaakt in het leven, geldt die met jezelf gemaakte afspraak even niet: wat het eerst in de agenda staat, dat staat. Komen er kansen voorbij, zijn er nog interessantere zaken. Plots viel daar de uitnodiging op de digitale mat, klimmen in Duitsland. Op een bijzondere plek, Landschaftspark Meiderich. Dit was er zo een, dan moet alles wijken, dan ook een prijsuitreiking.

Schreef ik laatst over het nieuwe beeld van Willem van Oranje in Dordrecht, toegegeven, hij staat daar niet slecht, nog wat patina erop neerdalend en over een paar jaar is alsof het er al jaren staat, van mij mag het wel iets moderner. Vervreemdende kunst in de openbare ruimte, ik hou ervan. De vraag mee te doen met de wedstrijd ‘Beelden Verbeeld’ beschouwde ik meteen als een opdracht, een die ik mezelf graag gaf. ‘Maak een eigen versie van het beeld van jouw keuze, een van de vele beelden in Papendrecht, alles kan, foto, schilderij, verhaal of gedicht.
In een split second wist ik welk beeld dat zou worden. Altijd, wanneer ik er langs vaar met de Waterbus, gebeurt het weer. Het beeld verandert van vorm. Zo eenvoudig is het beeld, in feite niets meer dan een grote cirkelvormige dikke staalplaat, doorgezaagd, een helft in een hoek van negentig graden gedraaid, rood gespoten, klaar, maar zo geraffineerd. Beetje jammer dat het niet helemaal vrij staat, gemeentewerken begrijpt het niet, storende bankjes, lantaarnpaal en de onvermijdelijke prullenbak.

In Duisburg was iemand die goed kon nadenken. Wat doen we met het enorme hoogovenscomplex. Die in 1985 al gesloten, in de oorlog zwaar beschadigde, maar weer herstelde oude fabriek uit 1902, gaat we niet slopen. Industrieel erfgoed, bewaren, park er omheen en openstellen. Zie daar Landschaftspark Meiderich. Tevens festivalterrein en Klettergarten.
Wij rijden door het donkere Ruhrgebied, naderen de suburbs, in dit geval die Vororte van Duisburg en vrijwel meteen doemen hoge torens op met cirkels van licht en in neonletters; Europa. Met een sleuteltje krijgen we de slagboom open, rijden het terrein op en parkeren voor de Nordparkhütte, eigendom van de DAV, Deutsche Alpen Verrein.

En dan, later die avond leef ik in een surrealistische droom. Het Bl’ Héros ensemble, wat in de Franse Alpen klom, gaat op avontuur. We dwalen over het fabrieksterrein waar het stil is en in het donker de staalconstructies spookachtig staan te zijn, hier en daar kleurig verlicht. Verweerde betonnen muren, onverwachte open ruimtes, gietijzeren kolommen met klinknagels. Ketels, weer een plein, omsloten door torens van ingewikkelde staalconstructies en een hoge schoorsteen met de volle maan ernaast en wat is dit mooi. Honderden foto’s zou ik willen maken.
In de verte zweeft geluidloos, de stilte nog benadrukkend,  een groep mensen met fakkels, spooky. Is dit echt, ben ik dronken, het lijkt een film, onwerkelijk, ben ik stoned. We gaan een paar trappen op omhoog, tot een hek dat verdergaan belet, het afsluit. Wij, klimmers, klauteren er gemakkelijk buitenlangs. Hoger gaan we, over griezelige open trappen langs roestende ketels en buizen en stangen, ze lijken van fluweel in het maanlicht. Op iedere etage is het uitzicht anders en valt mijn mond letterlijk open. Ik kan mijn gevoel, mijn enthousiasme niet onder woorden brengen en mijn vrienden schieten in de lach, wat is dit waanzinnig mooi. Stiekem klimmen we nog twee keer over een afsluitend hek tot we boven zijn, hoger nog dan de Europaletters die gigantisch zijn. Magisch.

Knuffelkunst
Het ‘rode ding’
dat komt als eerste bij je op
stil staan de beelden langs de oever
aandacht vragend
stil staan ze daar, in weer en wind
maar vooral dat rode, dat rode daar

 Wat het eerst te binnen schiet
dat  is dat ‘rode ding’
dat intrigerend beeld
hoe vaak je langs voer met de Waterbus
– nooit meer Fast Ferry zeggen –
hoe verzwikte je je oog

 Even was je afgeleid
je keek terug, plots stond daar een ander beeld
dat is het mooie van dat ding
je vaart er langs, de vorm verandert
dat is het mooie
van het ‘rode ding’

Lucien den Arend maakte het beeld, het stond er al, vóór alle andere op de boulevard. Al even vreemd als de sculptuur zelf is de titel: 2.2.3d.2 staal

De volgende dag beklimmen we de ruwe betonnen muren en torens tot onze vingers en tenen teveel pijn doen. Mijn inzending zal dan niet gewonnen hebben, maar mijn keus voor Meiderich wel.

Hij had die museumkaart nu eenmaal niet voor niets, dus. Direct na openingstijd, op een doordeweekse dag hoopte hij de GGG, de grote grijze golf te ontlopen. De golf die de Nederlandse musea overspoelt. In een rechte lijn snelde hij naar de zalen waar Kees hing. Prachtige schilderijen, woest expressionistisch, van boeketten en vele malen steeds het atelier van Kees. Kees Verwey, moest hij bekennen, nooit van gehoord, maar wegens de vele posters in de stad, wie was die man. Sterker nog, nu was hij weer op weg. Het was zo’n zondag dat het nooit licht leek te worden, zou het ooit nog stoppen met regenen? Last minute, digitaal een ticket gekocht, voor de lezing over deze schilder, in de hoop meer te weten.

De eeuwenoude platanen in de museumtuin maakten de donkere natte dag nog donkerder en natter. Eenmaal binnen zocht hij een plekje voor zijn druipende jas en zwarte paraplu en voor zichzelf in De Zaal vol bovengemiddelde leeftijd een stoel op een hoek. De lezing bleek letterlijk een lezing, de presentator las zijn tekst voor. De beamer toonde slechts een stilstaand beeld, het zelfportret van Kees Verweij. Eerlijk waar, hij probeerde het, het was te saai. Hij staarde naar buiten, naar de besloten binnentuin waar een fantastische zee van witte bloemen, Ruden Horinzontalis, de sombere dag oplichtte. Na enige tijd het witblonde haar van de sjieke dame, die de spreker inleidde en die nu pal voor hem zat, bestudeerd te hebben stond hij het zichzelf toe. Onwillekeurig te verdwalen in zijn gedachten, angstvallig ervoor wakend een geïnteresseerde blik op zijn gezicht te bewaren. En vrij snel bevond hij zich elders.

Het was druk geweest op de parkeerplaats, veel drukker dan hij gewend was. Het was niet doordeweeks, het was zaterdag, wandelaars, fietsers, mannen-met-hond, vogelaars met hun verrekijkers. In het haventje echtparen die hun bootjes klaar maakten voor de winter. En het was best mooi weer, ook dat was hij niet gewoon, liever was hij hier met mist of regen, hoe stiller hoe beter op het Geheime Strand. Hij wachtte, wachtte lang, drentelde heen en weer, zou zij nog komen. Steeds meer auto’s reden aan, met mensen die zich verkleden, in groene T-shirts van ‘Natuurlijk Sportief’. Hij wachtte langer, de groenen bekeken hem, hij glimlachte, geheimzinnig.

Onder de oude wonderlijke wilgen, die omgevallen, half in de rivier liggend, een intiem beschermend dak vormden, daar had hij gezeten, met haar, die toch nog was gekomen. Zij, die zo benieuwd was, waar dat dan toch was, dat ‘secret beach’. Met een omweg waren ze gegaan, kon hij vertellen, over Nieuwe Natuur, Ruimte voor de Rivier. De vogelobservatiepost, de plekken met de bevervraat. Hoe vaak was hij hier geweest, zijn plek. In stilte, onontdekt toen, Verboden Toegang, om zichzelf te vinden, te hervinden. En de rivier die verder stroomde en alles, boze gedachten en herinneringen meenam, naar zee. Het Geheime Strand bleek zo geheim niet meer. Het was er hen te druk, de groene T-shirts renden, klommen in bomen, sprongen in en uit het water. Kajakkers kwamen aan gepeddeld en meerden aan op het strand. Verderop aan de oever, daar waar het stil was onder de grijze wilgen, achter de stenen, daar zat hij met, tja, wie was zij – met die raadselachtige glimlach, dat zal altijd een mysterie blijven – op een omgevallen boom en ze dronken koffie, terwijl riviergolfjes zachte spatgeluidjes maakten die hun gesprek overstemden, het geheim hielden.

Er klonk applaus en hij was weer terug in de zaal. Of er nog vragen waren. Na een snelle laatste blik in de zalen van Verwey met de wilde boeketten, portretten en ateliers, half zichtbaar achter de ruggen van de GGG, ontvluchtte hij het museum. Geheel tegen zijn principe was hij met de trein stadwaarts gegaan, het was hem iets te druilerig. Hij worstelde zich met de zwarte paraplu naar het mistroostige station, swipete zich doorheen de poortjes en was nog net op tijd om het rode achterlicht van zijn trein te zien verdwijnen in een gordijn van regen.

Na tijden van afwezigheid, uitstapjes naar Damascus, Bogota en verscheidene, u reeds bekende,  bergstreken in gezelschap van vogels van diverse pluimage, nu wederom neergestreken in Dordrecht (de Gekste) en nee, we gaan het niet hebben over zaken die Niet-Dordtenaren niets aangaan, zoals bruggen die gebouwd gaan worden en stadions niet, de gaten van Piet, het Stadswerven beeld (ja!), maar over vreemde dingen.

Evenmin over vermeende woningnood (niks nieuws, was er in 1220 – jawel, op een paar maanden na, 800 jaar geleden, ook al), of die Nieuwe Dordtse Biesbosch nu wel of niet mooi is. Zijn vier windmolens op het eiland van Dordrecht veel? Over de waanzin van sommige orthodoxen die persé dat oude postkantoor willen herbouwen (openluchtmuseum = in Arnhem). Al helemaal niet over het nieuwe stadskantoor op de Spuiboulevard, zeg dan gelijk wat het gaat kosten. Dat postkantoor, nog even, een flauwe afspiegeling van het Amsterdamse Postkantoor achter het paleis op de Dam – now we ‘re talking.

En nee, ik kom er niet op terug, immers al eerder op deze pagina’s besproken; ‘rotondekunst’. Die verkwanseling van openbare ruimte, goedkope reclamezuil voor winkeliers en kruideniers. Geef mij maar Knuffelkunst, binnenkort hier meer info. Het ging me om Willem van Oranje en de onthulling van het beeld door prinses Beatrix. Laat die arme mevrouw toch lekker thuisblijven. Dus niet over de gemiste kans van enig ‘iconisme’ met de bebouwing van Stadswerven.

Ook niet over de geweldige herbestrating van de historische binnenstad, echt een verrijking, het kost wat, maar dan ligt er ook wat, mooie materialen. Ik wil het ook niet nog belachelijker maken, dat er nu weer enkele mislukten een plan hebben voor de prachtige Engelenburgerbrug. Die moet ingrijpend gerestaureerd, wat wordt er bedacht: vervang hem dan maar meteen voor een romantisch ophaalbruggetje. Gekkies! Wat wel super is, de aanleg van wilde bloemenperken in de groenstroken als schuilplaats voor de resterende insecten, in een laatste poging de planeet te redden.

Nu dan, ten eerste is daar de vraag, waarom in hemelsnaam zoveel jaar na dato nog weer zo’n Willem figuur neerpoten. En dan heb ik het nog niet eens over de vraag of we dit mooi moeten vinden. Smaken verschillen, ik had er liever iets anders gezien, waar je over kunt nadenken, wat je verrast, dat iedere keer weer anders is. En wat is de betekenis van deze knaap in de geschiedenis. De gebroeders de Wit, enkele honderden meters verderop, in groen brons hebben daar geheel andere gevoelens over, maar dat is voer voor Dordtologen. Dan de kwestie dat kunst tongen doet losmaken. Dat gebeurde met het plan dit beeld te plaatsen wel, er kwam zelfs de actiegroep; ‘Ikwillemniet’. Kunst moet verwarring zaaien, vraagtekens oproepen, in dat opzicht is Groene Willem, hij is nogal groen, ik voel een bijnaam op komen, De Hulk, in meerdere opzichten geslaagd.

Hoe het ook zij, ik was erbij. Geen actie, geen boegeroep helaas. Braaf stond ik daar als onderdaan tussen de onderdanen. Het zicht op Bea en werd ons ontnomen door de pers en daar kwam nog de stoet prominenten en regenten weer voor. De burgermeester sprak 37 woorden, onze ex- koningin trok aan een koordje en stapte in de verlengde blauwe Volvo, makkelijk verdiend.

Willem van Oranje staat vlakbij het Hof, de Statenzaal, moet ik het nog uitleggen, De Dordtse Synode, die dan dit jaar weer wordt herdacht. En de Statenbijbel, die daar wordt herschreven door een robot, waarom moet dat zolang duren, dat schiet niet op zeg, mijn ‘Brother’ is sneller. Willem staat in de Hofstraat, waarvan iedere Dordtenaar weet dat de geveltjes nep zijn, Willempje past daar dus eigenlijk wel….